Een warmtepomp verwarmt je woning niet door warmte te máken, maar door warmte te verplaatsen: hij haalt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater en pompt die naar binnen — precies zoals je koelkast warmte uit de binnenkant naar de achterkant pompt, maar dan omgekeerd. Daardoor levert hij per kWh elektriciteit 3 tot 5 kWh warmte. Hieronder de werking stap voor stap, de vier types, wat SCOP en COP betekenen, en waarom isolatie en aanvoertemperatuur alles bepalen.
In het kort
- Principe: een koelmiddel neemt buiten warmte op (ook bij vriesweer), een compressor perst het samen zodat het heet wordt, en die warmte gaat naar je cv-water of naar de lucht in huis.
- Rendement: COP 3–5 (momentaan), SCOP 3–4,5 (gemiddeld over een stookseizoen). Hoe lager de aanvoertemperatuur, hoe hoger het rendement.
- Vier types: lucht-water (meest gekozen), lucht-lucht (airco die verwarmt), geothermisch/bodem-water (hoogste rendement), warmtepompboiler (alleen warm water).
- Werkt bij vorst: ja, tot −15 à −20 °C, met lager rendement; een elektrische bijverwarming vangt extremen op.
- Koelen kan ook: de meeste lucht-water- en geothermische pompen kunnen in de zomer omgekeerd draaien.
De kringloop in vier stappen
- Verdampen. In de buitenunit stroomt een koelmiddel met een zeer laag kookpunt door een warmtewisselaar. Een ventilator blaast er buitenlucht over. Zelfs lucht van −10 °C is warmer dan het koelmiddel, dus het koelmiddel neemt warmte op en verdampt.
- Comprimeren. Een elektrische compressor perst de damp samen. Samenpersen verhoogt de temperatuur: de damp wordt 50 tot 70 °C heet. Dit is de enige stap die veel elektriciteit vraagt.
- Condenseren. De hete damp geeft in een tweede warmtewisselaar zijn warmte af aan het cv-water (lucht-water), aan binnenlucht (lucht-lucht) of aan de boiler. Het koelmiddel wordt daarbij weer vloeibaar.
- Expanderen. Een expansieventiel laat de druk vallen, het koelmiddel koelt sterk af en de kringloop begint opnieuw.
Omdat de warmte grotendeels uit de omgeving komt en de elektriciteit alleen dient om ze "op te tillen" naar een bruikbare temperatuur, is de warmte-opbrengst een veelvoud van het stroomverbruik. Een modulerende (inverter) compressor past het toerental aan de warmtevraag aan, zodat de pomp lang en rustig draait in plaats van aan en uit te schakelen.
COP en SCOP: wat betekent het rendement?
COP (coefficient of performance) is de momentane verhouding tussen geleverde warmte en verbruikte elektriciteit onder één testconditie, bijvoorbeeld 7 °C buiten en 35 °C aanvoer: COP 4,5 betekent 4,5 kWh warmte per kWh stroom. SCOP is het seizoensgemiddelde over een heel stookjaar, inclusief koude dagen, ontdooicycli en bijverwarming — dat is het cijfer dat op het EU-energielabel staat en dat je in offertes vergelijkt. Typische SCOP-waarden 2026: lucht-water 3,0–4,5, geothermisch 4,0–5,5, lucht-lucht 3,5–5,0. Let op de aanvoertemperatuur bij het label: een SCOP bij 35 °C is altijd hoger dan bij 55 °C, en die tweede is de relevante als je radiatoren hebt.
De vier types warmtepomp
| Type | Warmtebron → afgifte | SCOP | Voor wie | Meer |
|---|---|---|---|---|
| Lucht-water | Buitenlucht → cv-water (vloerverwarming/radiatoren) + boiler | 3,0–4,5 | De meeste woningen; goed geïsoleerd, lage-temperatuurafgifte | Gids |
| Hybride | Lucht-water + (bestaande of nieuwe) gascondensatieketel | combinatie | Matig geïsoleerde woning met radiatoren; tussenstap | Gids |
| Geothermisch (bodem-water) | Bodem via boring of horizontale lussen → cv-water | 4,0–5,5 | Nieuwbouw/totaalrenovatie met tuin; hoogste rendement, duurste | — |
| Lucht-lucht | Buitenlucht → binnenlucht via binnenunits (airco) | 3,5–5,0 | Appartement, bijverwarming, koeling; geen warm water | Gids |
| Warmtepompboiler | Binnen- of buitenlucht → sanitair warm water | ±3 | Alleen warm water, naast een andere verwarming | — |
Weten wat het voor jouw woning wordt? Vraag onderaan deze pagina gratis 2–3 offertes aan bij erkende installateurs — maximaal 3 bedrijven (rechtstreeks of via één offerteplatform), vrijblijvend, en je gegevens worden niet doorverkocht. Energiehulp.be ontvangt een vaste vergoeding per aanvraag; dat beïnvloedt onze beoordelingen niet (uitleg). Naar het offerteformulier ↓
Waarom isolatie en aanvoertemperatuur alles bepalen
Het rendement van een warmtepomp hangt af van het temperatuurverschil dat de compressor moet overbruggen: van de buitentemperatuur naar de aanvoertemperatuur van je afgiftesysteem. Vloerverwarming op 35 °C vraagt een kleine "lift" en levert een SCOP boven 4; oude radiatoren die 65 °C nodig hebben, vragen een grote lift en drukken de SCOP naar 2,5 — dan verbruik je meer in euro's dan met gas. Een goed geïsoleerde woning heeft minder warmte nodig en kan met lagere temperaturen toe; daarom is isoleren altijd stap één. Laat vóór de aankoop een warmteverliesberekening maken: die bepaalt het vermogen én of je bestaande radiatoren volstaan op maximaal 55 °C (ook de grens voor Mijn VerbouwPremie).
Veelgestelde vragen
Hoe kan een warmtepomp warmte uit koude lucht halen?
Omdat het koelmiddel bij een nog veel lagere temperatuur kookt: lucht van −10 °C bevat nog altijd warmte die het koelmiddel kan opnemen. De compressor tilt die warmte vervolgens naar een bruikbare temperatuur. Pas onder −15 à −20 °C wordt dat inefficiënt.
Wat is het verschil tussen COP en SCOP?
COP is het rendement op één moment onder testcondities; SCOP is het gemiddelde over een heel stookseizoen, inclusief koude dagen en ontdooien. SCOP staat op het energielabel en is het cijfer om offertes mee te vergelijken.
Kan een warmtepomp ook koelen?
Ja, de meeste lucht-water- en geothermische warmtepompen kunnen omgekeerd draaien: passief (via de koele bodem) of actief (met de compressor) koelen via vloerverwarming. Lucht-luchtwarmtepompen zijn in feite airco's die ook verwarmen.
Hoeveel stroom verbruikt een warmtepomp?
Voor een gemiddeld gezin 3.000 tot 5.000 kWh per jaar voor verwarming en warm water, afhankelijk van isolatie en aanvoertemperatuur. Daar staat tegenover dat het volledige gasverbruik (±1.500 m³) vervalt.
Heeft een warmtepomp vloerverwarming nodig?
Nee, maar wel een afgiftesysteem dat met water van maximaal 45 tot 55 °C werkt. Grote of lage-temperatuurradiatoren volstaan; kleine oude radiatoren moeten soms vervangen worden.
Gratis, 2–3 erkende installateursOfferte aanvragen